Neon Mirage Echoes

Kontekst

Jedną z najbardziej innowacyjnych myśli Władysława Strzemińskiego zawartych w jego wybitnej “Teorii Widzenia” jest obserwacja, że osoba artystyczna i odbiorca współtworzą rzeczywistość wizualną - twórca nie jest w stanie przekazać nic ponad to, co widz jest w stanie zobaczyć. Z kolei to, co widz jest w stanie zobaczyć jest oparte na doświadczeniu kulturowym, statusie społecznym, technologii, jaką operuje dane społeczeństwo. Można tutaj wspomnieć cytat z “Cybernetyki: o kontroli i komunikacji w zwierzęciu i maszynie” Norberta Wienera: “Informacja związana jest nie z tym, co przekazujesz, ale z tym, co możesz przekazać. W tym sensie, informacja jest miernikiem wolności wyboru w momencie wybierania wiadomości.” W tym sensie, wolność wyboru twórcy jest zawsze ograniczona wiedzą widza, a wiedza widza budowana jest przez kontakt z kulturą.

Zmiany, jakim przez tysiąclecia podlega ten zamknięty układ relacji pomiędzy nadawcą i odbiorcą są skutkiem wpływów zewnętrznych: rozwoju technologii, postępujących przemian systemów ekonomicznych, narodzin i upadków cywilizacji. Dzieło sztuki, które same w sobie jest nośnikiem wartości ekonomicznej, jest jednocześnie ważnym elementem wymiany afektywnej - jednostką zmagazynowanych emocji podlegającej obrotowi w ramach ekonomii afektywnej (affective economy, za Sarą Ahmed).

Strzemiński w swoim dziele potrafił nakreślić zależność pomiędzy rozwojem stylu w malarstwie a zmianami społecznymi i ekonomicznymi. Przykładowo, zgodnie z Teorią Widzenia umiejętność wydobycia bryły i masy obiektu poprzez użycie światłocienia zbiegło się w czasie z momentem, gdy rozwój obiegu handlowego sprawiły, że rzeczy stały się towarem.

Teoria widzenia to zbiór wykładów wygłoszonych po II wojnie światowej, wydanych w 1958 roku. Strzemiński pracując nad swoim dziełem w odizolowanej politycznie Polsce nie mógł mieć wiedzy o rozwoju nauk takich jak cybernetyka, neurologia, teoria informacji. Bardzo interesująca może być próba wyobrażenia sobie, czym byłaby Teoria widzenia poszerzona przez wiedzę z tych dziedzin - jak również przez doświadczenie osoby współczesnej, żyjącej na skraju eksplozji sztucznej inteligencji i dezintegracji cywilizacyjnej.

Agnieszka Polska,
What a prediction machine can see, 
2025

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit.

Koncepcja

What a prediction machine can see (tytuł roboczy) to pojedynczy odcinek serialu realizowanego na zamówienie Muzeum Sztuki w Łodzi, opisujący “teraźniejszość i przyszłość Teorii widzenia”. Praca, realizowana w formacie filozoficznego eseju filmowego, będzie próbą poszerzenia myśli Strzemińskiego o wiedzę dostępną dzisiaj z dziedzin takich jak historia społeczna, ekonomia, cybernetyka, teoria informacji, teoria szumu i neurologia. Jednocześnie, odcinek będzie definiował nowe sposoby widzenia w dobie dynamicznych przemian technologiczno-społecznych. Jak zmieniło się widzenie ludzkie od czasu publikacji książki? Jaki obraz osobie twórczej dyktuje widz, którego życie zdominowane jest przez dynamiczne kanały przekazywania informacji? Jak można scharakteryzować relację nadawca-odbiorca w momencie, gdy obie jednostki osiągnęły status "żywej waluty” (living currency, za Pierrem Klosowskim)? Co widzi, a czego nie jest w stanie zobaczyć społeczeństwo zarządzane przez techno-oligarchię? Jak widzenie ludzkie będzie kontynuowane i przeobrażane przez maszyny? Wreszcie, zakładając, że współczesne przepowiednie dramatycznego rozwoju i upadku cywilizacyjnego się sprawdzą, jak będzie wyglądał ostatni obraz stworzony przez ludzką cywilizację? Czy będzie powrotem do prehistorycznego rysunku konturowego, czy raczej szumem, wizerunkiem niemożliwym do odczytania przez ludzki mózg, ale być może zawierającym obraz dnia sądu ostatecznego (judgment day, za Giorgio Agambenem), widocznym tylko dla technologii, która ten wizerunek stworzyła?

Agnieszka Polska,
What a prediction machine can see, 
2025

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit.